xAnts

Các sản phẩm công nghệ sáng tạo của Việt Nam đang đối mặt với nguy cơ thất bại ngay tại thị trường nội địa do rào cản từ cơ chế mua sắm công hiện hành.

Thách thức từ hàng ngoại nhập giá rẻ

Các chuyên gia trong ngành nhận định, các sản phẩm công nghệ do chính người Việt nghiên cứu và phát triển đang gặp khó khăn lớn trong việc cạnh tranh. Dù sở hữu tính ưu việt về giải pháp, các doanh nghiệp công nghệ trong nước vẫn thường xuyên bị lép vế trước các dòng sản phẩm nhập khẩu có giá thành thấp.

Sự chênh lệch về giá cả và tính sẵn có của hàng ngoại nhập tạo ra áp lực cực lớn lên các đơn vị khởi nghiệp và các doanh nghiệp công nghệ nội địa. Khi các giải pháp công nghệ mới chưa kịp chứng minh được hiệu quả dài hạn, người mua thường ưu tiên những lựa chọn có chi phí đầu tư ban đầu thấp hơn.

Rào cản từ cơ chế mua sắm công

Một trong những nguyên nhân cốt lõi khiến các sáng tạo công nghệ không thể phát triển bền vững là quy trình mua sắm công vẫn đang vận hành theo những quy định cũ. Các tiêu chí lựa chọn nhà thầu hiện nay thường ưu tiên yếu tố giá thấp nhất thay vì đánh giá dựa trên hàm lượng công nghệ hoặc khả năng làm chủ giải pháp.

Cơ chế này vô hình trung tạo ra một cuộc đua về giá, nơi các doanh nghiệp công nghệ trong nước — vốn cần nguồn lực để tái đầu tư cho R&D (Nghiên cứu và Phát triển) — buộc phải cắt giảm lợi nhuận để duy trì sức cạnh tranh. Điều này dẫn đến tình trạng các sản phẩm sáng tạo dễ bị “chết yểu” ngay từ giai đoạn đầu thương mại hóa.

Cần sự thay đổi về tư duy quản lý

Để thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, giới chuyên gia đề xuất cần có những thay đổi mang tính bước ngoặt trong chính sách mua sắm của các cơ quan nhà nước. Thay vì chỉ tập trung vào giá thành, các tiêu chí về chỉ số nội địa hóa, khả năng bảo trì và an ninh dữ liệu cần được đặt lên hàng đầu.

• Ưu tiên các giải pháp công nghệ có khả năng tùy biến cao theo nhu cầu đặc thù của Việt Nam.
• Xây dựng khung pháp lý linh hoạt hơn cho việc thử nghiệm và áp dụng các công nghệ mới trong khu vực công.
• Tạo cơ chế bảo trợ để các sản phẩm nội địa có cơ hội tiếp cận các dự án trọng điểm quốc gia.

Việc tạo ra một môi trường “đèn xanh” cho sáng tạo không chỉ giúp doanh nghiệp công nghệ trong nước tồn tại mà còn là yếu tố then chốt để xây dựng nền kinh tế số tự chủ, giảm bớt sự phụ thuộc vào các chuỗi cung ứng từ nước ngoài.